Ho ke ho be le lesedi — bakeng sa bohloko ba hao, letlalo le dikotsi, ke hore. Menyetla ya lesedi le lefubedu ya ho phekola mathata a fapaneng a bophelo bo botle le botle e sa tswa hlaha ka lebaka la thahasello e tswang ho bafuputsi, diyunivesithi le dipetlele, hammoho le disebediswa tse sebediswang lapeng tse etsang hore le fumanehe habonolo.
Kalafo ea leseli le lefubelu (RLT) ke mofuta oa photomedicine, e leng "tšebeliso ea leseli ho phekola letlalo le maemo a mang a bophelo bo botle," ho bolela Jared Jagdeo, MD, motsamaisi ea thehileng Setsi sa Photomedicine Univesithing ea Saense ea Bophelo ea SUNY Downstate e Brooklyn, New York.
Mona, ithute ka nalane ea phekolo, kamoo e sebetsang kateng, melemo ea eona e ka bang teng, seo u ka se lebellang kalafong, le tse ling.
Nalane ea Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Ho na le lentsoe le leng bakeng sa phekolo ea leseli, 'me leo ke photobiomodulation (kapa PBM ka bokhutšoanyane), ho bolela Praveen Arany, PhD, DDS, moprofesa ea sebetsang Univesithing ea Buffalo le motsamaisi oa nakoana oa Setsi sa Botle bakeng sa Photobiomodulation Univesithing ea Shepherd e Shepherdstown, West Virginia. Mantsoe a mang bakeng sa ntho e tšoanang ke kalafo ea laser ea boemo bo tlase (LLLT), photostimulation, le kalafo ea laser e batang, o re.
Kalafo ea leseli e bile teng ka lilemo tse fetang 50. E sibolotsoe ke ngaka ea Hungary Endre Mester lilemong tsa bo-1960 ha liteko tsa saense ka laser e khubelu ho likhoto li lebisa kholong ea moriri le pholiso ea maqeba, ho latela sengoloa sa lipatlisiso se phatlalalitsoeng ka Tšitoe 2017 ho Journal of Biophotonics. Ho theosa le lilemo, phekolo ea leseli e ne e nkoa e le leshano haholo. Empa ka lipatlisiso tse ncha (tse ling lia hanyetsana), sechaba sa mahlale se qalile ho ela hloko.
"Hona joale United States, phekolo ea mabone a mafubelu e ntse e nkoa e se saense e tloaelehileng. Empa ho na le litsi tse ntseng li hola tsa thuto le tsa bongaka tse amohelang theknoloji ena le ho e etsa hore e fumanehe ho bakuli," ho bolela Dr. Arany.
Hona joale ho na le litsi, tse kang e Shepherd University, tse inehetseng ho ruteng litsebi tsa tlhokomelo ea bophelo bo botle le bo-rasaense ka bonnete ba PBM e le kalafo ea bongaka, hammoho le mekhatlo ea litsebi, joalo ka Mokhatlo oa Amerika Leboea oa Kalafo ea Photobiomodulation (NAALT) le PBM Foundation. E 'ngoe ea mekhoa e tsebahalang haholo ea phekolo ea mabone a mafubelu ke tlhokomelong ea letlalo, 'me ho fumaneha ha lisebelisoa tse theko e tlaase lapeng ho ekelitse botumo ba eona.
Kalafo ea Leseli le Lefubelu e Sebetsa Joang
Ho fetola khanya ka photobiomodulation ho sebelisa leseli ka har'a maqhubu a itseng. Ena ke pakeng tsa li-nanometer tse 400 (nm) (putsoa) ho fihlela ho 1,200 nm (haufi le infrared), ho bolela Arany. Leseli le lefubelu le na le maqhubu a pakeng tsa 620 le 750 nm, ho latela Setsi sa Naha sa Lipatlisiso tsa Sepakapaka. Ena ke leseli le bonahalang.
O re leseli le leputsoa, le letala le lefubelu kaofela li sebelisitsoe ka katleho bakeng sa kalafo ea PBM. Leseli le haufi le infrared, e leng leseli le lelelele la bolelele ba maqhubu (ho fihlela ho 1,200 nm), le lona le sebelisoa PBM 'me le fumaneha li-sauna tsa infrared. Le hoja leseli lena le ka bonahala le le lefubelu, ha e le hantle, leseli la infrared ha le bonahale 'me ho e-na le hoo le futhumatsa' mele ho tsoa ka hare ho susumetsa liphetoho tsa 'mele.
Kalafo ea mabone a mafubelu, haholo-holo, e se e tumme haholo lilemong tsa morao tjena 'me mohlomong ke eona e tsebahalang haholo le e bonolo ho e fumana. "Lisebelisoa tsa mabone a mafubelu li bonolo ho li etsa 'me li fumaneha haholo," ho bolela Arany.
Joale e sebetsa joang? Ha li-photon (likaroloana tsa leseli) li beoa haufi le letlalo li kena liseleng 'me li kenya tšebetsong li-chromophores (karolo ea molek'hule e le fang 'mala oa eona), e leng se bakang liphetoho liseleng, ho latela Mokhatlo oa Amerika oa Meriana le Ho Buuoa ka Laser. Ho phaella moo, phekolo ea leseli le lefubelu e boetse e ama mitochondria (mohloli o matla oa lisele), e hlahisang ATP (matla) ho khothalletsa pholiso, ho bolela PBM Foundation.
Hore phekolo ea mabone a mafubelu e sebetse, ho lokela ho sebelisoe mekhoa le litekanyo tse itseng, ho latela bothata ba bophelo ba hau, ke ka lebaka leo setsebi se nang le tsebo se leng bohlokoa hakana, ho bolela Arany. Haeba ho khoneha, batla phekolo ena sepetlele, univesithing, kapa setsing sa bongaka. O khothaletsa khahlanong le phekolo ea mabone a mafubelu ho tsoa lisalon kapa li-spa.
Disebediswa tsa mabone a mafubedu di ka rekwa mme tsa sebediswa lapeng bakeng sa tlhokomelo ya letlalo, mme hangata tsena di bolokehile ho sebediswa jwalo ka ha ho laetswe, ho bolela Ngaka Jagdeo.
Lisebelisoa tsa phekolo ea mabone a mafubelu li na le mabone a mafubelu a LED a sebelisoang e le lisebelisoa tse tšoaroang ka letsoho, liphanele tsa LED, kapa libethe tsa 'mele oohle, ho latela lebaka la kalafo. Lisebelisoa tse ling li sebelisa mabone a mafubelu le a haufi le infrared, empa ka kakaretso, ha ho na mefuta e fapaneng ea phekolo ea mabone a mafubelu.
Mefuta ea Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Lisebelisoa tsa phekolo ea mabone a mafubelu li na le mabone a mafubelu a LED a sebelisoang e le lisebelisoa tse tšoaroang ka letsoho, liphanele tsa LED, kapa libethe tsa 'mele oohle, ho latela lebaka la kalafo. Lisebelisoa tse ling li sebelisa mabone a mafubelu le a haufi le infrared, empa ka kakaretso, ha ho na mefuta e fapaneng ea phekolo ea mabone a mafubelu.
Melemo e ka bang teng ea Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Leha dipatlisiso di tshepisa ka kalafo ya mabone a mafubelu, ho ntse ho na le diphuputso tse hanyetsanang - mme tse ding ha di bontshe melemo bakeng sa maemo a itseng a bophelo bo botle. Ka kakaretso, diphuputso di hloka ho lekanngwa ho eketsehileng (ka tekanyo le nako) ho latela boemo ba hore bo-rasaense le dingaka ba utlwisise melemo ya kalafo ya mabone a mafubelu ka botlalo. Ka tlase ke ditshebediso tse ka bang teng tse tshepisang bakeng sa kalafo ya mabone a mafubelu, ho latela ditsebi.
E ntlafatsa ponahalo ea bocha letlalong
E 'ngoe ea melemo e atisang ho qotsoa ea phekolo ea mabone a mafubelu ke litlamorao tsa eona letlalong. E ka sebelisoa ho sebetsana le:
Makhopho
Methapo e menyenyane le matheba
Ho hola ha moriri
Bofubelu
Kalafo ea leseli le lefubelu e fokotsa ho ruruha ho sebetsana le bofubelu, makhopho le kholo ea moriri, hape e lumella kalafo ea letlalo kapa ea molomo bakeng sa maemo ana ho sebetsa hamolemo, ho bolela Jagdeo. Ho phaella moo, ha ho tluoa tabeng ea ho felisa ho phatloha ha makhopho, "kalafo ea leseli le lefubelu e eketsa tšireletso ea rona ea 'mele khahlanong le libaktheria tse amanang le ho thehoa ha makhopho," o eketsa. Bakeng sa mela le makhopho, kalafo ena e shebana le li-enzyme tse amanang le ho senyeha ha collagen le ho susumetsa tlhahiso ea collagen, ho latela Cleveland Clinic.
E Thusa ho Tsosolosa Likotsi tsa Lipapali
Ho behelloa ka thoko ke kotsi ho thata haholo kelellong le 'meleng, empa phekolo ea leseli le lefubelu e ka u thusa ho ema hape. "Leseli le lefubelu le ka sebelisoa ho ntlafatsa ts'ebetso ea mesifa ea masapo, ho fokotsa bohloko le ho ntlafatsa pholiso ho tsoa kotsi," ho bolela Arany. Bangoli ba tlhahlobo e phatlalalitsoeng ka Tšitoe 2021 koranteng ea Life ba hlokometse hore PBM e ka sebelisoa ho tsosoloseng likotsi tsa lipapali, le ho ntlafatsa ts'ebetso ea lipapali, leha ho hlokahala lipatlisiso tse ling.
E Thusa ho Folisa Maqeba
Hore na o na le seso molomong oa hao kapa seso se bulehileng leotong la hao, litšobotsi tsa leseli le lefubelu tse thibelang ho ruruha li bontšitsoe li ntlafatsa bokhoni ba 'mele ba ho fola, ho bolela Arany, ea phatlalalitseng tlhahlobo ka Mmesa 2019 ho Advances in Skin and Wound Care ka taba ena. "Liphuputso laboratoring ea ka li bontša hore PBM e ka kenya tšebetsong ntlha e matla ea kholo e khothalletsang pholiso le tsosoloso ea lisele," oa hlalosa, e leng ntho e ka bang ea bohlokoa haholo bakeng sa maqeba a molomo, lipatlisiso li bontšitse.
E Fokotsa Bohloko
Bohloko bo tsebahala ka ho ba thata ho bo phekola, empa phekolo ea leseli e ka ba sesebelisoa se sebetsang sa ho thusa. “Leseli le khubelu le sebetsa ho li-neuron tse fetisang bohloko,” ho bolela Arany.
Leseli le lefubelu le ka ba betere bakeng sa mefuta e itseng ea bohloko ho feta e meng, ho latela tlhahlobo e 'ngoe ea morao tjena e phatlalalitsoeng ka Phupu 2022 ho Journal of Pain. Bangoli ba hlokometse hore ho na le bopaki bo itseng ba katleho ea leseli le lefubelu bakeng sa maemo a bohloko a kang fibromyalgia, khatello e tlase ea mali e sa foleng, osteoarthritis le neuropathy.
E Fokotsa Litla-morao tsa Kalafo ea Kankere
Ha e sebelisoa pele ho kalafo ea chemotherapy kapa ea mahlaseli, phekolo ea leseli le lefubelu e ka thusa ho fokotsa litla-morao, tse kang bohloko, le boima ba tsona, ho bolela Arany, leha ho hlokahala lithuto tse ling tsa batho ho utloisisa melemo ena ka botlalo.
Mohlala, phuputso e 'ngoe mabapi le litoeba, e phatlalalitsoeng ka Tšitoe 2021 koranteng ea Photonics, e fumane hore khanya e khubelu le phekolo e haufi le infrared li fokotsa boima ba tšenyo ea letlalo mahlaseling 'me li ntlafalitse bokhoni ba letlalo ba ho fola. Ena ke phuputso ea liphoofolo, leha e beha motheo oa hore ho etsoe lipatlisiso tse ling tse hlokahalang.
Diphuputso tse ding tse fetileng di boetse di bontshitse hore PBM e fokoditse ho ruruha le ho ruruha ha dinama tsa molomo ho batho ba nang le kankere ya hlooho le molala, leha ho hlokahala diphuputso tse ding.
Likotsi tsa Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Kalafo ea mabone a mafubelu e amohetsoe ke US Food and Drug Administration (FDA), ho ea ka PBM Foundation. Jagdeo o re e nkoa e sireletsehile haholo, leha ho le joalo ho na le monyetla oa liphoso tsa mosebelisi haeba u sebelisa sesebelisoa sa lapeng. Mohlala, hoa khoneha ho sebelisa sesebelisoa ho feta tekano kapa ho se sebelisa khafetsa ho feta kamoo moetsi a khothaletsang kateng. Litaba tse monate ke hore lisebelisoa tse ngata tsa lapeng li na le nako ea othomathiki le ho tima, ho bolela Jagdeo, e leng se etsang hore ho be bonolo ho se e feteletse. Kamehla latela litaelo, 'me u hlokomele hore tlhahlobo ea Journal of Pain e hlokometse kotsi ea ho mpefatsa matšoao a migraine ho basebelisi ba bang. Ho bohlokoa hape ho ikopanya le ngaka e loketseng (mohlala, ngaka ea hao ea letlalo kapa PCP) ho ba tsebisa hore phekolo ea mabone a mafubelu e morerong oa hau oa kalafo. Qetellong, batla phekolo ho setsebi se hlomphehang. "Leseli le ka baka tšenyo, empa haeba mokhoa o nepahetseng o sebelisoa, ha u bone litla-morao," ho bolela Jagdeo.
Ke Mang ea ka Batlang ho Leka (le ho Qoba) Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Kalafo ea leseli le lefubelu e etselitsoe e le phekolo e tšehetsang. Se boleloang ke sena: Ho ka etsahala hore phekolo ea leseli le lefubelu e be eona feela phekolo eo u e sebelisang ho rarolla bothata ba bophelo bo botle kapa ba tlhokomelo ea letlalo. Mohlala, hammoho le leseli le lefubelu, u ka boela ua sebelisa moriana o tlotsang letlalo (joalo ka retinoid) bakeng sa makhopho kapa mela e menyenyane, ho bolela Jagdeo. Haeba u imme, u lokela ho qoba phekolo ea leseli le lefubelu, ho bolela Arany. 'Me haeba u phekola boemo bo itseng ba bongaka, fumana tumello ho ngaka ea hau pele.
Ho Qala ka Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Mona ke seo o ka batlang ho se tseba pele o leka kalafo ya mabone a mafubelu tlasa tataiso ya mofani wa hao wa tlhokomelo ya bophelo bo botle wa profeshenale. Hangata, kalafo ya mabone a mafubelu e tla etswa ka letoto la dithuto ka nako e itseng. Mohlala, ho bolela Jagdeo, ha ho tluwa tabeng ya mathata a letlalo, o kgothaletsa ho leka kalafo ya mabone a mafubelu hararo ka beke metsotso e 10 nako le nako bonyane kgwedi e le nngwe. “Bakudi ba bang ba tla bona diphetho ka kgwedi e le nngwe feela, empa hangata diphetho tsena di tswela pele ho ntlafala ha nako e ntse e ya,” o rialo. Le hoja disebediswa tse ngata tsa kalafo ya mabone a mafubelu lapeng di fumaneha bakeng sa ho rekwa, kamehla ho molemo ho bua le ngaka ya letlalo kapa setsebi sa bohloko pele o leka kalafo ya mabone a mafubelu o le mong. Puisano le mofani wa tlhokomelo ya bophelo ya tshwanelehang e tla o thusa eseng feela ho theha dipheo tsa bophelo bo botle le ho fumana hore na phekolo ya mabone a mafubelu e o loketse empa hape le ho fumana sesebediswa se itseng sa lapeng se lokelang ditjeo.
Seo U ka se Lebellang Pele, Nakong, le ka Morao ho Kalafo ea Leseli le Lefubelu
Ho ka etsahala hore e se ke ea utloisa bohloko. Kalafo ea mabone a mafubelu ha e hlasele 'me ha e utloise bohloko ho batho ba bangata. Sesebelisoa se tšoaroang ka letsoho se ka 'na sa hatelloa letlalong sebakeng seo kotsi kapa bohloko bo hlahileng ho sona. Haeba u robetse betheng kapa pod e sebelisang mabone a mafubelu le a haufi le infrared, u ka 'na ua utloa mofuthu o tsoang mabone a haufi le infrared. Ha ua lokela ho lebella ho ba le litla-morao tsa kalafo, ho bolela Arany. Shebella mahlo a hao. Botsa setsebi hore na ho hlokahala ho roala tšireletso ea mahlo nakong ea kalafo. U ka 'na ua ikutloa u phutholohile. E 'ngoe ea melemo e meholo ea phekolo ea mabone a mafubelu ke hore na batho ba re ba ikutloa joang ka mor'a kalafo, ho bolela Jagdeo. Nahana ka nako ea hao lekhetlong lena 'me u itšetlehe ka liphello tse kokobetsang. U ka 'na ua hloka phekolo e fetang e le 'ngoe. Buisana le setsebi sa hau esale pele ho utloisisa hore na u tla hloka lithuto tse kae (le hangata hakae), e le hore u ka utloisisa ka botlalo boholo ba phekolo. Sena se tla fapana haholo ho latela bothata ba bophelo bo botle boo u bo sebetsanang le bona. “Maemong a itseng, esita le kalafo e le 'ngoe e bontšitsoe e sebetsa, ha phekolo e matla ka ho fetisisa ea PBM e le makhetlo a mararo ka beke ka libeke tse 'ne, bonyane, ho bona phello e hlahelletseng,” ho bolela Arany. Ka sena sohle se boletsoeng, hopola hore lefats'e la phototherapy le ntse le fetoha, 'me ho hlokahala lipatlisiso tse ling ho fumana hore na ke lits'ebeliso life tse ntle ka ho fetisisa bakeng sa maqhubu a fapaneng a maqhubu, litekanyo le lisebelisoa bakeng sa maemo a itseng a bophelo bo botle. Ho molemo ho buisana le ngaka ea letlalo, setsebi sa bohloko, kapa ngaka ea hau haeba u na le lipotso kapa pele u itlama kalafong efe kapa efe e theko e boima. Tataiso ea bongaka e tla u thusa ho lekanya melemo le likotsi tsa phekolo ea leseli le lefubelu bakeng sa lipheo tsa hau tse ikhethileng tsa bophelo bo botle.
Lisebelisoa tsa Kalafo ea Leseli le Lefubelu tseo re li Ratang
Mekhatlo e Molemohali
Mokhatlo oa PBM Bakeng sa tlhahisoleseling mabapi le hore na PBM ke eng, e sebetsa joang, le hore na e ka sebelisoa ho sebetsana le maemo afe a bophelo bo botle, mokhatlo ona ke mohloli o motle haholo. U tla boela u khone ho shebella livideo tse nang le bopaki bo tsoang ho bakuli ba buang ka hore na phekolo ea leseli le lefubelu e ba thusitse joang. Mokhatlo oa Amerika oa DermatologyMokhatlo o ka sehloohong oa bongaka ba letlalo o ruta ka lihlooho tse fapaneng tsa tlhokomelo ea letlalo, ho kenyeletsoa le tšebeliso ea phekolo ea leseli bakeng sa maemo a fapaneng, a kang rosacea, acne le psoriasis, o fana ka pono e sa nke lehlakore, e tšehelitsoeng ke saense ea hore na lipatlisiso li eme hokae.
Setsi se Molemohali sa Thuto
Univesithi ea Shepherd Univesithi ea Shepherd e sa tsoa bula Setsi se secha sa Bokhabane ba ho fetola 'mele ka photobiomodulation ho thusa ho tsamaisa kutloisiso ea saense le tsoelo-pele mabapi le ho fetola 'mele ka photobiomodulation (e kenyeletsang mekhoa ea phekolo ea mabone a mafubelu).
Lisebelisoa tse Molemohali tsa Saense
Photobiomodulation, Photomedicine, le Laser SurgeryNa o batla ho dula o tseba dingolwa tsa mahlale mabapi le phototherapy? Sheba koranta e hlahlobilweng ke dithaka Photobiomodulation, Photomedicine, le Laser Surgery bakeng sa dingolwa tsa hajwale le tsa nakong e fetileng mabapi le phototherapy, kalafo ya laser ya boemo bo tlase, photobiomodulation, le laser surgery. Setsi sa Naha sa Bophelo bo Tlatsetsang le bo Kopanetsweng NCCIH ke mohlodi o motle wa ho fumana pono e hodimo ya moo tumellano ya saense e emeng ka mora kalafo e tlatsanang. O ka batla ka sehlooho kapa kameho ya bophelo bo botle polokelongtshedimosetsong ya bona mme wa bala ka mekgwa ya phekolo e tshehetswang (kapa e sa tshehetswang) ke dipatlisiso.