Khatello ea oxidative e hlaha ha ho na le ho se leka-lekane pakeng tsali-radical tse lokolohileng(mefuta ea oksijene e arabelang kapa ROS) le bokhoni ba 'mele ba ho fokotsa kapa ho lokisa tšenyo e bakoang ke tsona. Li-free radical ke limolek'hule tse arabelang haholo tse ka senyang lisele, liprotheine le DNA, tse tlatsetsang botsofaling, mafung a sa foleng le ho ruruha.
Hase kamehla ho leng bonolo ho fumana kgatello ya oxidative hobane e hola butle-butle mme e ka hlaha ka matshwao a fapaneng. Leha ho le jwalo, ho na le matshwao a mang, hammoho le diteko tse ikgethang, a ka o thusang ho tseba hore na o ka nna wa ba o sebetsana le kgatello ya oxidative.
Matšoao le Matšoao a Khatello ea Kelello ea Oxidative
- Mokhathala kapa Matla a Fokolang:
- Khatello ea oxidative e ka senya mitochondria (matlo a matla a lisele), e leng se lebisang mokhathaleng o sa feleng kapa ho ikutloa u khathetse ho sa tsotellehe phomolo e lekaneng.
- Botsofali ba Pele ho Nako:
- Khatello e eketsehileng ea oxidative e ka potlakisa ts'ebetso ea botsofali, e leng se fellang ka matheba, letlalo le tetebelang, mela e menyenyane le matheba a botsofali ka lebaka la ho senyeha ha likhoele tsa collagen le elastin.
- Ho ruruha ho sa Feleng:
- Khatello ea oxidative e amana haufi-ufi le ho ruruha. Haeba u na le maemo a kangramatiki, lefu la ho ruruha ha malakapamaemo a letlalo(mohlala, eczema, psoriasis), kgatello ya oxidative e ka ba sesosa se tlatsetsang.
- Sistimi ea 'mele ea ho itšireletsa mafung e fokolang:
- Khatello ea maikutlo e fokolisa sesole sa 'mele, e leng se etsang hore u be kotsing ea ho tšoaetsoa ke mafu, maloetse le maemo a 'mele a ho itšireletsa mafung.
- Ho Fokotseha ha Khopolo kapa Kelello:
- Li-free radical li ka senya lisele tsa boko le li-neuron, tsa lebisa ho lahleheloeng ke mohopolo, bothata ba ho tsepamisa mohopolo, moholi oa boko, kapa mathata a mang a kelello.Lefu la AlzheimerleLefu la Parkinsonli amana le tšenyo ea oxidative.
- Bofokoli ba Mesifa kapa Bohloko ba Manonyeletso:
- Khatello ea maikutlo ea oxidative e tlatsetsa homokhathala oa mesifalebohloko ba manonyeletso, hangata ka ho kgothaletsa ho ruruha le ho senyeha ha dinama. O ka nna wa utlwa bohloko ka mora ho ikoetlisa kapa wa ba le bohloko bo sa feleng ntle le lebaka le hlakileng.
- Mathata a Letlalo:
- Khatello ea maikutlo ea oxidative e ka mpefatsa maemo a kangmakhopho, rosaceakapaeczemaka lebaka la ho ruruha le tshenyo eo e e bakang diseleng tsa letlalo.
- Pholiso e Fosahetseng ea Maqeba:
- Ha khatello ea oxidative e le teng, bokhoni ba 'mele oa hau ba ho itokisa boa fokotseha, e leng se lebisang ho pholisong ea maqeba e liehang kapa likotsi tse sa foleng.
- Mathata a Tšilo ea Lijo:
- Tšenyo ea li-free radical liseleng tsa mala e ka tlatsetsa mathateng a kanggastritis, mala a dutlang, lefu la mala le halefisang (IBS)kapaho se tsitse ha lijo.
- Mathata a ho hema:
- Khatello ea oxidative e ka kenya letsoho mafung a matšoafo a kangasma, lefu le sa foleng la matšoafo le thibelang matšoafo (COPD)letšoaetso ea sinus e sa foleng.
- Kotsi e Eketsehileng ea Mafu a sa Foleng:
- Khatello ea oxidative e 'nile ea amahanngoa le maemo a fapaneng a sa foleng, a kanglefu la pelo, lefu la tsoekere, mofetše, mafu a methapo ea kutlolestroke.
Lisosa tsa Khatello ea Kelello ea Oxidative
- Chefo ea Tikoloho: Tšilafalo, mosi oa sakerete, lik'hemik'hale le chefo kaofela li ka eketsa khatello ea oxidative.
- Lintlha tsa Lijo: Lijo tse nang le tsoekere e ngata, lijo tse sebetsitsoeng, mafura a sa pheleng hantle, kapa tse nang le li-antioxidants tse fokolang li ka kenya letsoho tšenyong ea oxidative.
- Khatello ea Kelello e sa Feleng: Khatello ea 'mele, ea maikutlo, kapa ea kelello e ka eketsa tlhahiso ea li-free radical le ho fokotsa maemo a antioxidant.
- Ho se sebetse 'meleng: Mokhoa oa bophelo oa ho lula fatše o ka lebisa khatellong ea oxidative le mathata a metabolism.
- Tšebeliso e feteletseng ea joala: Ho noa joala ka bongata ho ka hlahisa li-free radical le ho fokotsa li-antioxidants 'meleng.
- Ho ikoetlisa ho feta tekano kapa ho ikoetlisa ho feteletseng: Le hoja boikoetliso ka kakaretso bo le molemo, ho ikoetlisa ka matla kapa ho feta tekano ntle le ho hlaphoheloa ho lekaneng ho ka eketsa khatello ea oxidative.
Mokhoa oa ho Netefatsa Khatello ea Oxidative:
Haeba o belaela hore o na le kgatello ya oxidative, tsena ke ditsela tse mmalwa tsa ho e netefatsa:
1. Liteko tsa Mali le Li-biomarker
Liteko tse ling tse khethehileng li ka lekanya maemo a khatello ea oxidative kapa tšenyo ea li-free radical 'meleng. Liteko tsena li ka kenyelletsa:
- Li-Isoprostane tsa F2: Letshwao la peroxidation ya lipid (tshenyo ya mafura mmeleng), e atisang ho ba teng ka lebaka la kgatello ya oxidative.
- LDL e nang le oksijeneMaemo a phahameng a k'holeseterole e nang le oxidized low-density lipoprotein (LDL) a amahanngoa le khatello ea oxidative le lefu la pelo.
- Superoxide Dismutase (SOD): Ena ke enzyme e thusang ho fokotsa li-free radicals. Maemo a tlase a SOD a ka bontša ho se leka-lekane ha khatello ea oxidative.
- Glutathione: Glutathione ke antioxidant e matla 'meleng, 'me maemo a tlase e ka ba sesupo sa khatello ea oxidative.
- Bokhoni bohle ba ho thibela ho bola ha dikokwana-hloko (TAC): E lekanya boemo bohle ba li-antioxidants 'meleng. Maemo a tlase a ka bontša ho hloleha ho loantša tšenyo ea oxidative ka katleho.
2. Lisebelisoa tsa ho Etsa Litšoantšo le ho Hlahloba:
Le hoja e se ntho e tloaelehileng bakeng sa ho hlahloba khatello ea oxidative, mekhoa e itseng ea ho etsa litšoantšo (joalo kaMRIbakeng sa bophelo bo botle ba boko kapaultrasoundbakeng sa methapo ea mali) li ka lemoha tšenyo ea 'mele e bakoang ke khatello ea oxidative, joalo ka ho ruruha ha lisele kapa tšenyo.
3. Tlhahlobo ea Lijo le Mokhoa oa Bophelo:
- Haeba o na lelijo tse nang le tsoekere e ngata, khatello ea maikutlo e sa folengkapaho hloka boikoetliso, ho bohlokoa ho nahana hore khatello ea oxidative e ka ba bothata. Ho buisana le mofani oa tlhokomelo ea bophelo mabapi le liphetoho tsa mokhoa oa bophelo kapa tlatsetso ho ka thusa.
- A khaello ea limatlafatsihaholo-holo holi-antioxidant(tse kang divithamine C, E, A, le selenium), di ka bontsha hore ho hlokahala diphetoho dijong.
4. Bukana ea Matšoao:
Latela matšoao a sa feleng a kang mokhathala, bohloko ba manonyeletso, mathata a kelello, mathata a letlalo, kapa ho se phutholohe ha tšilo ea lijo, haholo-holo haeba a 'nile a hlaha khafetsa kapa a mpefala. Sena se ka fana ka leseli, empa qetellong setsebi sa tlhokomelo ea bophelo se tla hloka ho etsa liteko bakeng sa tlhahlobo e hlakileng.
Seo U Lokelang ho se Etsa Haeba U Belaela Khatello ea Kelello ea Oxidative
- Buisana le Mofani oa Tlhokomelo ea Bophelo: Haeba o nahana hore kgatello ya oxidative e ama bophelo ba hao, ho bohlokwa ho bona ngaka e ka hlahlobang matshwao a hao, ya laela diteko tse loketseng, mme ya kgothaletsa kalafo kapa diphetoho tsa mokgwa wa bophelo.
- Lijo tse nang le li-antioxidant tse ngata: Kenya litholoana, meroho, linate le peo tse ngata lijong tsa hau, kaha tsena li na le li-antioxidants tse ngata tse thusang ho loantša khatello ea oxidative.
- Ikoetlise Kamehla: Boikoetliso bo itekanetseng le bo tsitsitseng bo thusa ho ntlafatsa phallo ea mali, ho fokotsa ho ruruha, le ho eketsa maemo a antioxidant.
- Taolo ea Khatello ea Kelello: Itloaetse mekhoa ea ho phomola e kang ho thuisa, yoga, ho hema ka botebo, kapa ho ela hloko ho fokotsa khatello ea oxidative e bakoang ke khatello ea maikutlo kapa ea kelello.
- Qoba Chefo: Fokotsa ho pepesehela lintho tse silafatsang tikoloho, mosi oa koae, le tšebeliso e feteletseng ea joala ho fokotsa tšenyo ea oxidative.
Qetello:
Khatello ea maikutlo e ka iponahatsa ka matšoao a mangata a fapaneng, ho kenyeletsoa mokhathala, botsofali ba pele ho nako, bohloko ba manonyeletso, mathata a letlalo le ho fokotseha ha kelello. Leha matšoao feela a sa lekana bakeng sa tlhahlobo, li-biomarker tse ikhethileng le liteko li ka thusa ho netefatsa boteng ba khatello ea maikutlo e ka bang teng. Haeba u na le matšoao a mangata a khatello ea maikutlo e ka bang teng, ho bohlokoa ho buisana le mofani oa tlhokomelo ea bophelo ho sebetsana le lisosa tsa mantlha le ho fokotsa litlamorao ka liphetoho tsa mokhoa oa bophelo, liphetoho tsa lijo, kapa litlatsetso.