Vithamine D ke eng?
Ke vithamine e qhibilihang mafura e hlahisoang haholo-holo ka letlalo ha e pepesehetse mahlaseli a ultraviolet B (UVB). E bapala karolo ea bohlokoa bophelong ba masapo, sesole sa 'mele le metabolism ea calcium.
Kamano pakeng tsa mahlaseli a UV le vithamine D
Mahlaseli a UVB ke mohloli o ka sehloohong oa tlhahiso ea vithamine D.
Hang ha letlalo le pepesehetse UVB, le ka hlahisa vithamine D3 (cholecalciferol) ka lintho tse ka pele ho k'holeseterole.
1. Mahlasedi a UVB a Qala ho Kopanya Vithamine D
Letlalo le na le ntho e tswang ho cholesterol e bitswang 7-dehydrocholesterol.
Ha e pepesehetse mahlaseli a UVB (bolelele ba maqhubu a 290–315 nm), motsoako ona o fetoloa hore e be previtamin D₃, e ntan'o fetoha vithamine D ka mocheso₃(cholecalciferol).
Vithamine D₃e isoa sebeteng le liphiong, moo e fetoloang sebopeho sa eona se sebetsang, calcitriol (1,25-dihydroxyvitamin D).
2. Mabaka a Amang Tlhahiso ea Vithamine D
Ho ba le mmala letlalong: Letlalo le lefifi (melanin e ngata) le fokotsa ho monngoa ha UVB, e leng se hlokang hore letlalo le be letsatsing nako e telele.
Latitude le sehla: Matla a UVB a tlase mariha le libakeng tse phahameng tsa latitude, e leng se fokotsang tlhahiso ea vithamine D.
Nako ea letsatsi: Motšehare oa letsatsi (10 hoseng)–3 PM) e fana ka tlhahiso e matla ka ho fetisisa ea UVB.
Lilemo: Batho ba baholo ba hlahisa vithamine D e nyane ka lebaka la letlalo le lesesaane.
Tšebeliso ea setlolo sa letsatsi: SPF 30+ e ka thibela ~95% ea UVB, e leng se fokotsang tlhahiso ea vithamine D.
3. Melemo ea Vithamine D
Bophelo bo botle ba masapo: E khothalletsa ho monngoa ha khalsiamo, e thibela li-rickets (ho bana) le osteomalacia (ho batho ba baholo).
mosebetsi oa 'mmune: E tšehetsa taolo ea 'mele ea ho itšireletsa mafung 'me e ka fokotsa likotsi tsa tšoaetso.
Taolo ea maikutlo: E amana le tlhahiso ea serotonin, e leng se ka ntlafatsang bophelo bo botle ba kelello.
4. Likotsi tsa ho pepesehela mahlaseli a kotsi a letsatsi ho feta tekano
Tšenyo ea letlalo: Mahlaseli a UV a baka ho chesoa ke letsatsi, ho tsofala pele ho nako le liphetoho tsa DNA.
Kankere ea letlalo: Ho pepesehela mahlaseli a kotsi a letsatsi nako e telele ho eketsa kotsi ea kankere ea letlalo ea melanoma le kankere ea letlalo e seng ea melanoma.
Chefo ea vithamine D: Vithamine D e ngata (hangata e tsoang ho li-supplement, eseng khanya ea letsatsi) e ka lebisa ho hypercalcemia.
5. Ho Leka-lekanya ho Hlasetsoa ke Letsatsi le Polokeho
Ho pepesehela nako e khutšoanyane, khafetsa: 10–Metsotso e 30 ea letsatsi la motšehare (matsoho/maoto a pepesitsoe, ha ho na setlolo sa letsatsi) 2–Hangata makhetlo a 3 ka beke a lekane bakeng sa tlhahiso ea vithamine D (e fapana ho latela mofuta oa letlalo le sebaka).
Mehloli ea lijo: Litlhapi tse mafura (salmon, mackerel), lebese le matlafalitsoeng, le li-supplement li thusa ho boloka maemo.
Tšireletso: Sebelisa setlolo se sireletsang letlalo letsatsing ka mor'a ho pepesehela letlalo la pele ho thibela tšenyo ea letlalo.
Na mechine ea ho tjhesa letlalo e na le mosebetsi ona?
Mechine e mengata ea khoebo ea ho chesa letlalo e sebelisa UVA ho fapana le UVB. UVA e kenella ka botebo, empa ha e bapale karolo ea letho tlhahisong ea vithamine D.
Lithuto li fumane hore, esita le ha ho na le tekanyo e nyane ea UVB, tekanyo e phahame haholo ho feta e fumanoang ke khanya ea letsatsi ea tlhaho 'me kotsi e ka bang teng letlalong e kholo.
Mekhoa e meng e sireletsehileng haholoanyane:
Ho pepesehela letsatsi: Metsotso e 10-15 ea ho pepesehela letsatsi sefahlehong le matsohong letsatsi le leng le le leng.
Lijo: tlhapi, yolk ea mahe le lebese le matlafalitsoeng.
Litlatsetso: Litlatsetso tsa vithamine D3 li lokela ho nooa tlas'a tlhokomelo ea bongaka.